خلأهای قانونی، تساهل ساختاری و نهادهای بیپاسخ
گردآورنده:دکترسهیلادادخواه
مقدمه
بردهداری جنسی یکی از شنیعترین اشکال نقض حقوق بشر، بهویژه علیه زنان، کودکان و اقلیتهای آسیبپذیر به شمار میرود. این پدیده نهتنها در کشورهای دچار جنگ، بحران و فقر ساختاری شکل میگیرد، بلکه در جوامعی با ساختارهای بسته مذهبی یا سیاسی نیز بهطور پنهان و در ابعادی گسترده رواج مییاب
بردهداری جنسی به معنای نگهداری، انتقال یا بهرهکشی از افراد برای استفاده جنسی تحت اجبار، فریب یا بیارادگی است. این بهرهکشی میتواند در قالب قاچاق، ازدواج اجباری، بهرهکشی اقتصادی پنهان یا دیگر اشکال استثمار جنسی ظاهر شود
جمهوری اسلامی ایران طی سالهای گذشته بارها از سوی نهادهای بینالمللی حقوق بشری از جمله عفو بینالملل، دیدهبان حقوق بشر و دفتر مقابله با جرم سازمان ملل به دلیل ناکارآمدی در مقابله با قاچاق انسان، بیتوجهی به سرنوشت قربانیان و نبود حمایت قانونی و اجتماعی از زنان و کودکان آسیبدیده مورد انتقاد قرار گرفته است. این انتقادات نهفقط در گزارشهای رسمی، بلکه در روایتهای قربانیان، گزارشهای میدانی و تحلیلهای مستقل نیز بازتاب یافتهاند
طرح مسئله
بردهداری جنسی یکی از شنیعترین اشکال نقض حقوق بشر، بهویژه علیه زنان، کودکان و اقلیتهای آسیبپذیر به شمار میرود. این پدیده نهتنها در کشورهای دچار جنگ، بحران و فقر ساختاری شکل میگیرد، بلکه در جوامعی با ساختارهای بسته مذهبی یا سیاسی نیز بهطور پنهان و در ابعادی گسترده رواج مییابد
بردهداری جنسی به معنای نگهداری، انتقال یا بهرهکشی از افراد برای استفاده جنسی تحت اجبار، فریب یا بیارادگی است. این بهرهکشی میتواند در قالب قاچاق، ازدواج اجباری، بهرهکشی اقتصادی پنهان یا دیگر اشکال استثمار جنسی ظاهر شود
جمهوری اسلامی ایران طی سالهای گذشته بارها از سوی نهادهای بینالمللی حقوق بشری از جمله عفو بینالملل، دیدهبان حقوق بشر و دفتر مقابله با جرم سازمان ملل به دلیل ناکارآمدی در مقابله با قاچاق انسان، بیتوجهی به سرنوشت قربانیان و نبود حمایت قانونی و اجتماعی از زنان و کودکان آسیبدیده مورد انتقاد قرار گرفته است
این انتقادات نهفقط در گزارشهای رسمی، بلکه در روایتهای قربانیان، گزارشهای میدانی و تحلیلهای مستقل نیز بازتاب یافتهاند. اگرچه ساختار رسمی حکومت ایران مخالفت ظاهری با پدیدههایی همچون فحشا و قاچاق انسان دارد، اما شواهد رو به افزایش نشان میدهد که استثمار جنسی در اشکالی نوپدید، پنهان و ساختاریافته در حال گسترش است
پدیدههایی مانند ایجاد صیغهخانههای موقت برای زائران خارجی، بهویژه در شهر مشهد، فروش نوزادان از طریق واسطهها یا حتی برخی شبکههای درون بیمارستانها، و بهرهکشی جنسی از دختران نوجوان، کودکان کار و مهاجران بیهویت همگی در بستر فقر، خلأ قانونی، سکوت یا تساهل نهادی و نبود نظارت سیستماتیک شکل گرفتهاند
در بسیاری از موارد، ساختار شرعی صیغه بهعنوان پوششی مذهبی برای بهرهکشی جنسی مورد استفاده قرار میگیرد. در چنین شرایطی، نهتنها نهادهای رسمی با این ساختار مقابله نمیکنند، بلکه با سرکوب فعالان افشاگر، خبرنگاران مستقل و سکوت سازمانهای حمایتی، زمینه پنهانسازی و تداوم چرخه استثمار را فراهم کردهاند
گزارشهای رسانهای معتبر مانند ایران اینترنشنال، رادیو فردا و بیبیسی فارسی در کنار اسناد منتشرشده از سوی نهادهای بینالمللی، همگی گویای وجود موارد گستردهای از استثمار جنسی زنان جوان در قالب صیغههای ساعتی، فروش نوزادان در مراکز درمانی یا از طریق واسطههای اجتماعی، و حتی احتمال بهرهکشی از نوجوانان بازداشتشده در اعتراضات سیاسی هستند
این مقاله تلاش دارد با اتکا به منابع مستند، ابعاد مختلف این پدیده را بررسی کرده، ریشههای حقوقی، اجتماعی و ساختاری آن را تحلیل کند و زمینهای برای گفتوگو و اقدام عملی در سطح ملی و بینالمللی فراهم آورد
فصل دوم: قاچاق و بهرهکشی جنسی در ایران – مصادیق و نمونههای مستند
پدیده بهرهکشی جنسی در ایران، بهویژه در مورد زنان، کودکان و نوجوانان، نه بهصورت آشکار، بلکه در پوششهای شرعی، عرفی یا غیررسمی گسترش یافته است. در این بخش با اتکا به منابع مستند، نمونههایی از مصادیق مختلف این پدیده بررسی میشود
در مورد فروش نوزادان و کودکان، گزارشهایی از شهرهای تهران و مشهد منتشر شده که نشان میدهد نوزادان متولدشده از مادران فقیر، بیسرپرست یا درگیر اعتیاد، گاه توسط دلالان خرید و فروش میشوند. برخی از این واسطهها با همکاری غیررسمی پرسنل بیمارستان، صدور شناسنامه جعلی، یا ارتباط با خانوادههای خریدار فعالیت میکنند. این نوزادان در برخی موارد به کشورهای همسایه منتقل میشوند یا از طریق شبکههای آنلاین پیشنهاد فروش میشوند
همچنین گزارشهای دیدهبان حقوق بشر درباره کودکان مهاجر افغان در ایران، نشان میدهد که بسیاری از این کودکان قربانی قاچاق انسانی از مرزهای شرقی شده و برای کارهای سخت، گدایی، یا حتی حضور در جبهههای جنگ مانند لشکر فاطمیون مورد سوءاستفاده قرار میگیرند. برخی از این کودکان فاقد مدارک هویتی هستند و از هیچ حمایتی برخوردار نیستند
در حوزه بهرهکشی جنسی با پوشش شرعی، گزارشهای متعدد از مشهد حاکی از آن است که زنان جوان بین شانزده تا سی سال، در قالب صیغه موقت و گاه ساعتی، به زائران خارجی، عمدتاً عراقی، ارائه میشوند. این زنان اغلب از مناطق محروم یا خانوادههای فروپاشیده مهاجرت کردهاند و به دلیل فقر یا بیسرپرستی، در معرض استثمار جنسی قرار گرفتهاند. در بسیاری از موارد، این صیغهها بدون ثبت رسمی، بدون تضمین حقوقی و با نقشآفرینی واسطهها و دفاتر بهاصطلاح مذهبی انجام میشود. برخی از این زنان پس از بارداری، از سوی طرف مقابل رها شدهاند و کودک آنها بدون شناسنامه باقی میماند
در جریان اعتراضات سراسری در سال هزار و چهارصد و یک، گزارشهای مستندی از عفو بینالملل و رسانههای بینالمللی منتشر شد که نشان میداد نوجوانان و زنان بازداشتشده در بازداشتگاههای غیررسمی با شکنجه روانی، تهدید به تجاوز یا تعرض جنسی مواجه بودهاند. اگرچه شواهد مستقیمی از فروش یا قاچاق زندانیان ارائه نشده، اما شکل برخورد با بازداشتیهای کمسن، مصداق آشکار بهرهکشی جنسی و نقض کرامت انسانی محسوب میشود
در فضای مجازی، بهویژه در اینستاگرام، صفحات متعدد مربوط به فروش دختران نوجوان با پوشش صیغه شرعی فعال بودهاند. برخی از این دختران کمتر از هجده سال داشتهاند. درحالیکه پلیس سایبری موارد محدودی از این صفحات را مسدود کرده، اما واکنش ساختاری، بازداشت جدی واسطهگران یا برخورد قضایی شفاف مشاهده نشده است
در سطح ساختاری نیز گزارشهای میدانی فعالان اجتماعی نشان میدهد که برخی از هتلهای اطراف حرم رضوی در مشهد، عملاً درگیر واسطهگری برای صیغه زائران خارجی هستند. برخی مؤسسات خیریه مذهبی یا دفاتر ثبت ازدواج موقت نیز بهعنوان واسطه در این چرخه ایفای نقش میکنند. نهادهای قضایی یا امنیتی معمولاً بهجای مقابله با این شبکهها، با رسانهها یا گزارشگرانی که این واقعیتها را افشا کردهاند برخورد امنیتی کردهاند
در جمعبندی این بخش باید گفت که استثمار جنسی در ایران بهطور گسترده در قالب پوششهای شرعی یا سنتی و با چشمپوشی نهادهای رسمی در حال گسترش است. ضعف قانونگذاری، فقدان نظارت قضایی مستقل، فساد پنهان در برخی نهادهای خدماتی یا مذهبی، و نبود حمایت اجتماعی از قربانیان، زمینهساز تثبیت و رشد این چرخهی بهرهکشی شدهاند
فصل سوم: خلأهای قانونی، تساهل ساختاری و فساد نهادی در مواجهه با بردهداری جنسی
مسئله قاچاق و بهرهکشی جنسی در ایران نهتنها ناشی از عواملی مانند فقر، مهاجرت یا بیسرپرستی است، بلکه بهطور جدی تحت تأثیر نارساییهای حقوقی، ضعف در اجرای قوانین و فساد پنهان در ساختارهای اداری، قضایی و امنیتی قرار دارد. در واقع، بخشی از گسترش این پدیده به دلیل غیبت سیاست جنایی روشن و حمایت قانونی از قربانیان است، نه صرفاً نتیجه بحرانهای اقتصادی یا اجتماعی
در قوانین ایران، تعریفی روشن و منطبق با معیارهای بینالمللی از قاچاق انسان و بهویژه بهرهکشی جنسی وجود ندارد. قانون مبارزه با قاچاق انسان مصوب سال هزار و سیصد و هشتاد و سه، مفاهیمی کلی و مبهم را ارائه میدهد که عملاً شامل بسیاری از مصادیق قاچاق جنسی، بهویژه در قالب صیغه یا روابط بهظاهر شرعی نمیشود. در نتیجه، مواردی که در کشورهای دیگر بهعنوان فحشا و بهرهکشی سازمانیافته شناخته میشوند، در ایران بهراحتی در قالب ازدواج موقت مشروعیت یافتهاند
در فقه شیعه، صیغه موقت امری شرعی و قانونی تلقی میشود، اما در عمل، این ساختار اغلب به ابزاری برای مشروعسازی روابط جنسی بدون رضایت واقعی زنان و دختران بدل شده است. در بسیاری از موارد، هیچ سازوکار نظارتی برای سن، رضایت، یا شرایط صیغه وجود ندارد. در شهر مشهد، این پدیده شکلی فراگیر به خود گرفته و عملاً به نوعی توریسم جنسی مذهبی تبدیل شده است که تحت پوشش شرعی و با واسطهگری برخی دفاتر، هتلها یا نهادهای مذهبی صورت میگیرد
در قوانین موجود، دلالی و قوادی بهعنوان جرم تعریف شده، اما مجازات آن بسیار محدود است و پیگیری قضایی تنها با شواهد سنگین و شرایط خاص امکانپذیر است. همین ضعف باعث رشد واسطهگران در فضای مجازی، اماکن مذهبی، مراکز اقامتی و شبکههای اجتماعی شده است. اجرای قانون نیز دچار تبعیض ساختاری است. در بسیاری از موارد رسانهایشده، مانند گزارشهای مربوط به فروش نوزادان در بیمارستانها یا صیغهخانههای اطراف حرم، برخورد پلیس بسیار دیرهنگام یا نمادین بوده و در مواردی خبرنگاران افشاگر مورد بازداشت، تهدید یا پیگرد امنیتی قرار گرفتهاند. در عوض، شبکههای فعال در بهرهکشی، اغلب بدون مزاحمت به فعالیت خود ادامه میدهند
نهادهایی مانند سازمان بهزیستی، کمیته امداد و مراکز حمایتی نیز فاقد توانایی، بودجه یا اراده لازم برای مقابله با این شبکهها هستند.
سیاستهای حمایتی این نهادها بیشتر معطوف به کمکهای موقت و ظاهری است تا برخورد با چرخه ساختاری بهرهکشی. از سوی دیگر، در برخی گزارشها اشاره شده که بخشی از پرسنل بیمارستانهای دولتی، کارکنان ثبت احوال، یا حتی نیروهای انتظامی، بهطور مستقیم یا غیرمستقیم در تسهیل قاچاق یا فروش نوزادان نقش داشتهاند.
این دخالتها میتواند شامل صدور شناسنامه جعلی، دریافت رشوه، چشمپوشی از تخلف، یا مشارکت در پوشش دادن فعالیتهای غیرقانونی باشد
با وجود گسترش مستندات و شهادتهای قربانیان، قوه قضائیه تاکنون هیچ پرونده علنی درباره قاچاق سیستماتیک جنسی یا بهرهکشی از بازداشتشدگان در اعتراضات منتشر نکرده است.
جرائم جنسی علیه نوجوانان بازداشتی، یا در سکوت برگزار شده، یا اصلاً مورد پیگیری قرار نگرفتهاند. در بسیاری موارد، فعالان حقوق بشری که برای شفافسازی و حمایت از قربانیان تلاش کردهاند، خود به دلیل اتهامات امنیتی، با احکام سنگین مواجه شدهاند
در مجموع، ضعف در قانونگذاری، ناکارآمدی در اجرای قوانین موجود، سکوت یا بیعملی نهادهای نظارتی و قضایی، و فساد در سطوح میانی و اجرایی، بستری را فراهم کردهاند که در آن بردهداری جنسی میتواند بدون هزینه و با
.پشتیبانی یا تساهل ساختاری ادامه یابد
فصل پنجم: مطالعه موردی – مشهد، زیارت و پوشش مذهبی برای بردهداری جنسی
شهر مشهد بهعنوان مهمترین مقصد زیارتی شیعیان در ایران، سالانه میلیونها زائر را از کشورهای مختلف، بهویژه از عراق، لبنان، سوریه و کویت، جذب میکند. اما در کنار این چهره مذهبی و رسمی، لایهای پنهان و تاریک از سوءاستفاده جنسی، بهرهکشی زنان و پدیدهای موسوم به گردشگری صیغهای در این شهر گسترش یافته است.
در سالهای اخیر، گزارشهای مستند، شهادتهای قربانیان و تحلیلهای میدانی از وجود شبکههایی خبر میدهند که تحت پوشش شرعی و مذهبی، بهرهکشی جنسی از زنان جوان و دختران نوجوان را در قالب صیغه موقت تسهیل میکنند
مشهد دارای صدها هتل و مهمانپذیر رسمی است که بسیاری از آنها در فاصله نزدیکی از حرم رضوی قرار دارند. بخش عمدهای از زائران خارجی مردان مجرد هستند که از کشورهای عربی وارد ایران میشوند.
فضای مذهبی و عرفی شهر، مانع از شکلگیری نظارت عمومی، رسانهای یا نهادینه شده بر رفتارهای غیراخلاقی در قالب پوششهای دینی است. در چنین شرایطی، ازدواج موقت به ابزاری برای پنهانسازی فحشا و تسهیل بهرهکشی جنسی بدل شده است
بر اساس گزارش رسانهای معتبر منتشر شده در ایران اینترنشنال در سال هزار و چهارصد، برخی از دفاتر ازدواج موقت، مؤسسات خیریه مذهبی و واسطههایی که لباس روحانیت بر تن دارند، زنان و دخترانی بین شانزده تا سی سال را به زائران خارجی معرفی میکنند. این صیغهها از چند ساعت تا چند روز تنظیم میشود و اغلب فاقد ثبت رسمی هستند.
برخی از این زنان به دلیل فقر، مهاجرت از شهرهای کوچک، طلاق یا بیسرپرستی به مشهد آمده و در چرخه صیغه مذهبی گرفتار شدهاند. روایت زنی بیست و یک ساله که از اهواز به مشهد آمده بود، نشان میدهد که در ابتدا تصور میکرده قرار است در مهمانپذیر به کار خدماتی مشغول شود، اما خیلی زود به او گفتهاند که اگر صیغه شود، درآمد بیشتری خواهد داشت.
به گفته او، سه سال است که با واسطه دلالان به زائران عراقی معرفی میشود و بخش اصلی مبلغ پرداختی را خود دریافت نمیکند
نقش واسطهها و هتلداران در این چرخه بهشدت قابلتوجه است. برخی از آنها با واسطهگری مذهبی وارد عمل میشوند و با استناد به عبارات فقهی، زنان فقیر را به صیغههایی کوتاهمدت متقاعد میکنند.
در بسیاری موارد، پول مستقیماً به واسطه پرداخت میشود و زن یا دختر، تنها بخش اندکی از این مبلغ را دریافت میکند. حتی برخی از این واسطهها ظاهر روحانی دارند و از اعتقادات دینی و فضای مذهبی سوءاستفاده میکنند تا بهرهکشی را مشروع جلوه دهند.
این پدیده، چرخهای از آسیب را ایجاد کرده است که از فقر و مهاجرت زنان آغاز میشود، به صیغه بدون حمایت حقوقی میرسد، منجر به بارداریهای ناخواسته و تولد نوزادان بدون شناسنامه میشود و در نهایت، زنان قربانی برای بقا دوباره به همان چرخه بازمیگردند
نهادهای رسمی نیز با این وضعیت برخورد جدی نکردهاند. قوه قضائیه وعده برخورد با صیغهخانههای غیرمجاز را داده، اما تاکنون هیچ ساختار پاسخگوی مشخصی برای مقابله با این پدیده تعیین نشده است
نیروی انتظامی مشهد در برخی موارد صفحات اینستاگرامی مرتبط با فروش دختران را بسته است، اما با بسترهای اصلی و پشتپردهی واسطهگری مقابله نکرده است
رسانههای وابسته به حکومت، نهتنها درباره این موضوع سکوت کردهاند، بلکه طرح آن را به رسانههای بیگانه نسبت داده و آن را توطئه معرفی کردهاند
از سوی دیگر، نهادهایی مانند سازمان بهزیستی یا وزارت رفاه اجتماعی نیز هیچ برنامه ساختاری یا سیاست حمایتی برای زنانی که قربانی بهرهکشی جنسی تحت پوشش صیغه شدهاند ارائه ندادهاند. در مواردی، این زنان نهتنها حمایت نشدهاند، بلکه خود به دلیل آنچه روابط نامشروع خوانده میشود تحت تعقیب قضایی قرار گرفتهاند
کودکان حاصل از این صیغهها اغلب بدون شناسنامه میمانند و چون شناسنامه تابعیت پدر را میطلبد، و در اغلب موارد پدر ناشناس یا بیاعتناست، کودک عملاً وارد چرخهای از بیهویتی و آسیب اجتماعی میشود که زمینه قاچاق نسل بعدی را فراهم میکند
در مجموع، شهر مشهد که بهعنوان نماد زیارت و دیانت شناخته میشود، با پدیدهای بهشدت نگرانکننده مواجه است. پوشش شرعی صیغه و فقدان شفافیت حقوقی و نظارتی، باعث شده تا نوعی بردهداری جنسی ساختاریافته، مذهبیشده و پنهان در این شهر ریشه بدواند.
سکوت نهادهای دولتی، ناتوانی نهادهای حمایتی، و بیتوجهی دستگاه قضایی به ابعاد انسانی فاجعه، زمینهساز تداوم این بحران شده است
فصل هفتم: جمعبندی نهایی و مسیرهای پیگیری
پژوهش حاضر با تمرکز بر استثمار جنسی در ایران، بهویژه در قالب صیغه مذهبی، فروش نوزادان و نقش سکوت و بیعملی نهادهای رسمی، نشان داد که پدیده بردهداری جنسی، هرچند همانند مدلهای کلاسیک غرب آفریقا یا تجارت سازمانیافته انسان عمل نمیکند، اما در قالبی پنهان، شرعیشده، و ساختاریافته بهویژه در بستر فقر، فقدان قانونگذاری شفاف و تساهل نهادی در حال گسترش است.
قربانیان این ساختار عمدتاً زنان، دختران نوجوان، کودکان کار، و مهاجران بیهویت هستند؛ افرادی که به دلیل آسیبپذیری شدید، بهراحتی جذب شبکههای بهرهکشی شده و امکان دفاع از خود را ندارند
در بخشهای مختلف مقاله، با استناد به منابع معتبر رسانهای، نهادهای بینالمللی و شهادتهای مستقیم قربانیان، الگوی مشخصی از تسهیل، انکار، یا پنهانسازی این چرخه در سطوح مختلف ساختار رسمی جمهوری اسلامی ترسیم شد. در همین راستا، یافتههای کلیدی مقاله را میتوان بهصورت زیر خلاصه کرد:
نظام قانونی: فاقد تعریف دقیق، جرمانگاری مشخص و ابزار قانونی برای برخورد با بهرهکشی جنسی در قالب صیغه است
نقش دولت: بیتفاوت، منفعل و در مواردی سرکوبگر نسبت به افشاگران و قربانیان این پدیده عمل کرده است
نهادهای مذهبی: در برخی موارد، نهتنها مقابله نکردهاند، بلکه بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم در نقش واسطه یا مشروعیتبخش وارد عمل شدهاند
زنان و کودکان: در معرض شکلهای گوناگون بهرهکشی چندلایه قرار گرفتهاند، شامل بهرهکشی جنسی، روانی، حقوقی، اجتماعی و حتی رسانهای
نمونه مشهد: بهوضوح نشان میدهد که چگونه یک شهر زیارتی با پوشش شرعی، به بستری برای گردشگری جنسی مذهبی تبدیل شده است
واقعیت غیرقابل انکار این است که با انبوه گزارشهای رسانهای، روایتهای شاهدان عینی، مستندات نهادهای بینالمللی و اطلاعات منتشرشده از سوی فعالان مدنی، دیگر نمیتوان استثمار جنسی در ایران را یک پدیده حاشیهای، نادر یا موردی دانست
آنچه با آن مواجه هستیم، شکلی مدرن از بردهداری مذهبی–ساختاریافته است که در آن احکام دینی ابزاری برای پوشش دادن به فحشا شدهاند، قانون بهجای حمایت، قربانی را مجازات میکند، رسانهها سانسور میشوند، و نهادهای مسئول یا بیعمل ماندهاند یا خود در این چرخه شریکاند
در چنین شرایطی، مسئولیت افشا و مستندسازی این وضعیت، تنها بر دوش نهادهای داخلی نیست. در ادامه، مسیرهایی برای پیگیری مؤثر این بحران در سطح حقوقی، رسانهای و بینالمللی ارائه میشود
برای فعالان حقوق بشر، تهیه گزارشهای مستند با شواهد قابل ارائه، استفاده از ظرفیت نهادهایی همچون شورای حقوق بشر سازمان ملل، اتحادیه اروپا و دادگاههای بینالمللی، برگزاری نشستهای تخصصی و رسانهای، و تلاش برای صدور بیانیههای جهانی علیه این روند ضروری است
برای جامعه مدنی در تبعید، ایجاد پلتفرمهای شهادت آنلاین، حمایت مستقیم از قربانیان فراری، تولید مستندهای تصویری حرفهای و پخش در رسانههای بینالمللی، راهاندازی کارزارهای رسانهای برای معرفی نهادهای رسمی مسئول بهعنوان تسهیلگران قاچاق انسان، و همکاری با سازمانهای مردمنهاد جهانی، میتواند به دیدهشدن این فجایع کمک کند
برای حقوقدانان مستقل، فعالسازی اصل صلاحیت جهانی در کشورهایی با نظام قضایی مستقل مانند آلمان، سوئد، فرانسه یا هلند، امکانپذیر است. مستندسازی پروندهها، شکایت از مقامات خاص همچون مدیران بیمارستان، مسئولان وزارت کشور، یا نهادهای مذهبی مشخص در شهرهایی مانند مشهد، و ارائه مستندات کافی به نهادهای قضایی بینالمللی، گامهایی راهبردی برای آغاز روندهای حقوقی جدی است
در نهایت باید گفت، جمهوری اسلامی نهتنها در برابر گسترش پدیده بردهداری جنسی زنان، کودکان و نوجوانان سکوت کرده، بلکه در ساختاری معیوب، ایدئولوژیک و امنیتی، زمینه تسهیل و استمرار این وضعیت را نیز فراهم کرده است. مسئولیت تغییر این وضعیت نه بر دوش قربانیان، بلکه بر دوش وجدانهای بیدار، فعالان آگاه، رسانههای مستقل و نهادهای مدنی داخلی و بینالمللی است
References
-
BBC. “Iran: Babies sold from hospitals.” Available at: https://www.bbc.com/persian/iran-52925489
-
Al Arabiya. “Iran: Babies sold on Instagram for up to $5,000.” Available at: https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2021/01/20/Iran-Babies-sold-on-Instagram-for-up-to-5-000-report
-
Human Rights Watch. “Iran: Afghan Children Recruited to Fight in Syria.” Available at: https://www.hrw.org/news/2018/01/25/iran-afghan-children-recruited-syria-war
-
Iran International. “Religious prostitution in Mashhad.” Available at: https://iranintl.com/20200809324449
-
Amnesty International. “Iran: Children Detained and Tortured After Protests.” Available at: https://www.amnesty.org/en/latest/news/2023/01/iran-children-detained-tortured-after-protests
-
Radio Farda. “Sexual abuse in Iranian detention centers.” Available at: https://www.radiofarda.com/a/iran-sexual-abuse-prison-detention/32105163.html
-
IranWire. “Newborn trafficking networks linked to hospitals.” Available at: https://iranwire.com/fa/features/67429
-
Human Rights Watch. “Iran Country Report – World Report.” Available at: https://www.hrw.org/world-report/2020/country-chapters/iran
-
BBC. “Instagram pages offering underage girls for temporary marriage.” Available at: https://www.bbc.com/persian/iran-45683409
-
Iran International. “Sex tourism and temporary marriage networks in Mashhad.” Available at: https://iranintl.com/20220808310049
